ΙV. ΔΑΣΟΤΕΧΝΙΚΑ ΕΡΓΑ (ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ)

4.- Βοσκότοποι.

Οι δασικές εκτάσεις που βόσκονται (δασικοί βοσκότοποι) καλύπτουν έκταση 51.377.520 στρεμμάτων, δηλαδή το 40% της χώρας. Το μεγαλύτερο ποσοστό καταλαμβάνουν τα δασολίβαδα (48%) με 24.671.400 στρέμματα και ακολουθούν τα ποολίβαδα (32,5 %) με 16.700.790 στρέμ. τα θαμνολίβαδα (15,1%) με 7.750.000 στρέμ. και τέλος τα φρυγανολίβαδα (4,4 %) με 2.255.000 στρέμ. . Τα δάση που βόσκονται υπολογίζονται σε 20 εκ. στρέμ,. περίπου. Ιδιοκτησιακά οι εκτάσεις αυτές ανήκουν κατά το μεγαλύτερο ποσοστό (75%) στο δημόσιο, ενώ η χρήση (νομή) ανήκει στους Δήμους και Κοινότητες.

Οι βοσκότοποι και τα βοσκούμενα δάση (στα οποία η βοσκή ενεργείται χωρίς έλεγχο ή με ρυθμιστικές διατάξεις) δεν αποτελούν συγκροτημένες ή ενιαίες εκτάσεις στον ορεινό χώρο, αλλά είναι διάσπαρτες ή αναμειγμένες με παραγωγικά δάση και γεωργικές καλλιέργειες, με αποτέλεσμα να διασπάται η συνοχή των βοσκοτόπων και να καθίσταται προβληματικός ο διαχωρισμός τους.

Οι βοσκότοποι καταλαμβάνουν κυρίως εδάφη με μικρό βάθος και απότομες κλίσεις και επομένως το δυναμικό των εδαφών τους είναι περιορισμένο. Η συνεχής υπερβόσκηση που ασκήθηκε επί σειρά πολλών χρόνων, είχε ως αποτέλεσμα την υποβάθμιση τόσο της βλάστησης όσο και του εδάφους. Η παραγωγή βοσκήσιμης ύλης στα λιβάδια υπολογίζεται σε 5,5 εκατ. τόνους και η βοσκοϊκανότητα σε 51 εκατ. περίπου μηνιαίες ζωικές (μικρές) μονάδες. Στα βοσκόμενα δάση οι αντίστοιχες ποσότητες είναι 490 χιλ. τόνοι για την παραγωγή και 4 εκατ. μηνιαίες ζωικές μονάδες για τη βοσκοϊκανότητα.

Από την επεξεργασία των στοιχείων του Μητρώου Αγροτών σε συνεργασία με τη Δ/νση Πληροφορικής του Υπ. Γεωργίας, προέκυψε ότι το κτηνοτροφικό κεφάλαιο της χώρας ανέρχεται σε 12.516.229 ζώα. Από αυτά τα 7.490.377 είναι τα προβατοειδή, τα 4.421.525 είναι τα αιγοειδή και 604.327 είναι βοοειδή.

Η βόσκηση, ως δραστηριότητα που ασκείται στις δασικές με την ευρεία έννοια εκτάσεις, συνδέεται άμεσα με την ανάπτυξη της κτηνοτροφίας αλλά και την προστασία των εδαφών και την οικολογική ισορροπία γενικότερα. Οι διατάξεις της ισχύουσας δασικής νομοθεσίας και ειδικότερα οι διατάξεις του Ν. 998/79,προνοούν για τη διαχείριση και ανάπτυξη των δασικών οικοσυστημάτων και λαμβάνουν μέριμνα για τη μελέτη και κατασκευή δασοτεχνικών έργων, στα οποία εντάσσονται και τα έργα βελτίωσης και διαχείρισης των ορεινών βοσκότοπων (άρθρο 16 Ν. 998/79).

Κατά την τελευταία πενταετία (1993-1997) έχουν κατασκευασθεί τα παρακάτω έργα, για τη βελτίωση και διαχείριση των βοσκότοπων.

Στο ίδιο χρονικό διάστημα έγινε συντήρηση ικανού αριθμού ομβροδεξαμενών, υδατοδεξαμενών, ποτιστρών, δρόμων κλπ.

Όσον αφορά τις δαπάνες της πενταετίας, μέρος καλύφθηκε από πιστώσεις του προγράμματος δημοσίων επενδύσεων (1.462 εκατ.) και το υπόλοιπο από τον καν. 2328/91, τον οποίο χειρίζονται οι Διευθύνσεις Αγροτικής Ανάπτυξης. Επισημαίνεται ότι τα ποσά που διατίθενται για τους βοσκότοπους είναι πολύ μικρά σε σχέση με τις πραγματικές ανάγκες, και δεν επαρκούν για τη δημιουργία σοβαρών έργων υποδομής που είναι αναγκαία για την ανάπτυξη της κτηνοτροφίας και τη βελτίωση της κοινωνικοοικονομικής κατάστασης των κτηνοτρόφων, αλλά και την αποτροπή της περαιτέρω υποβάθμισης των βοσκοτόπων. Είναι συνεπώς φανερό ότι ο τομέας παρουσιάζει σήμερα αρκετά προβλήματα, τα κυριότερα των οποίων είναι :

• Η έλλειψη επαρκούς χρηματοδότησης.

• Η έλλειψη ολοκληρωμένων μελετών βελτίωσης και διαχείρισης.

• Η ανεξέλεγκτη βόσκηση, κυρίως στις υποβαθμισμένες εκτάσεις.

• Η απαγόρευση της βοσκής στις καμένες εκτάσεις για αρκετό διάστημα, κατ’ εφαρμογή των ισχυουσών διατάξεων της δασικής νομοθεσίας, που έχει ως αποτέλεσμα να πλήττονται σημαντικά οι κτηνοτρόφοι που ασκούν δραστηριότητα στις περιοχές αυτές.

• Το πολύμορφο ιδιοκτησιακό καθεστώς και το υπάρχον μωσαϊκό χρήσεων γης, που έχουν ως συνέπεια τη διάσπαση του ενιαίου των βοσκότοπων.

• Το καθεστώς χρηματοδότησης των ΟΤΑ για βελτίωση ορεινών βοσκότοπων που εφαρμόζεται σήμερα, μέσω των Διευθύνσεων Αγροτικής Ανάπτυξης και η εμπλοκή των υπηρεσιών (Δ/νσεις Δασών, Δασαρχεία, Δ/νσεις Αγροτ. Ανάπτυξης, Τεχνικές Υπηρεσίες κλπ).