Συνοπτική Έκθεση Προγράμματος 
INTERREG I & II με Τίτλο:

Ρύπανση του Ποταμού Αξιού και Επιδράσεις 
από και προς την Γεωργία

Συμπεράσματα και  Προτάσεις 

1. O Aξιός  ποταμός προκύπτει ότι είναι ένας από τους πιο ρυπασμένους  ποταμούς της Μακεδονίας-Θράκης.  Η υποβάθμιση της ποιότητας των νερών του Αξιού προκύπτει κατά  κύριο λόγο από την απόρριψη βιομηχανικών αποβλήτων κατά τη ροή του από το FYROM και το φορτίο του (κυρίως γεωργικά φάρμακα) επαυξάνει κατά τη ροή του στην Ελληνική επικράτεια. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της ποιότητας των υδάτων του Αξιού (1993-94) αυτός κατατάσσεται μεταξύ του 50% των ποταμών της Ευρώπης με νιτρικό άζωτο <4,5 mg/L ενώ σύμφωνα με τα αποτελέσματα του 1992 κατατάσσεται μεταξύ του 10% των ποταμών της Ευρώπης με νιτρικό άζωτο να κυμαίνεται από 9,0 με 25 mg/l. 

2. Αποκατάσταση και ολοκλήρωση του στραγγιστικού και αρδευτικού δικτύου της λεκάνης Αξιού.

Η χρησιμοποίηση στραγγιστικών/αποχετευτικών τάφρων για την μεταφορά αρδευτικού νερού έχει ως αποτέλεσμα αφενός την αδυναμία στράγγισης των εδαφών  και αφετέρου την μεταφορά ρύπων (γεωργικών φαρμάκων και αλάτων) προς τα υπόγεια υδροφόρα.

Η έλλειψη επαρκούς στραγγιστικού δικτύου ακόμη και στο νότιο τμήμα της λεκάνης έχει ως αποτέλεσμα την στράγγιση των εδαφών στον ίδιο τον ποταμό Αξιό με αποτέλεσμα παρόλο ότι δεν υπάρχουν επιφανειακές εισροές στραγγιστικών νερών στον ποταμό οι συγκεντρώσεις των φαρμάκων αυξάνουν σημαντικά κατά την πορεία του ποταμού στο ελληνικό έδαφος.

3. Οπως προκύπτει από τις ισονιτρικές καμπύλες το βόριο-ανατολικό τμήμα της λεκάνης, λόγω γεωλογικής ιδιομορφίας, είναι ευαίσθητο στην έκπλυση, τόσο νιτρικών όσο και γεωργικών φαρμάκων. Συνεπώς η περιοχή αυτή θα πρέπει να οριοθετηθεί και σε αυτή να αναπτυχθούν εναλλακτικές καλλιέργειες ή εναλλακτικά συστήματα καλλιέργειας και άρδευσης. 

4. Η ενδεχόμενη τροφοδοσία των βαθιών υδροφόρων της λεκάνης από νερό του Αξιού επιβάλλει  την εντατικοποίηση  των προγραμμάτων ελέγχου  της ποιότητας και επιβολή μέτρων προστασίας.

5. Οι  επιπτώσεις της ορυζοκαλλιέργειας στην  ποιότητα των επιφανειακών και υπογείων νερών της λεκάνης του Αξιού ήταν ανεπιθύμητες υποβαθμιζοντας σημαντικά την  ποιότητα τους

6. Η οριοθέτηση των χώρων  εξειδικευμένων γεωργικών δραστηριοτήτων των αγροτών (γέμισμα και πλύσιμο ψεκαστικών μηχανημάτων)  και εγκατάσταση βιοκλινών στους Δήμους και Κοινότητες που διαπιστώθηκε  σημειακή ρύπανση υπογείων ποσίμων νερών από γεωργικά φάρμακα.

Οργανικοί ρύποι όπως τα γεωργικά φάρμακα έχουν βρεθεί σε συγκεντρώσεις άνω του επιτρεπομένου όριου (0.1 μg/l) σε υπόγεια και επιφανειακά νερά στην Ελλάδα και στην Ευρώπη. Ένα σημαντικό ποσοστό του προβλήματος της ρύπανσης των υπογείων νερών οφείλεται σε καθημερινές δραστηριότητες των γεωργών όπως το γέμισμα και ξέπλυμα των ψεκαστικών μηχανημάτων δίπλα στις γεωτρήσεις παροχής νερού. Εάν μερικά μόνο κυβικά εκατοστά (ml) από το  σκεύασμα ενός γεωργικού φαρμάκου που περιέχει έστω 1 γραμμάριο δραστικής ουσίας πέσει στο έδαφος, θα χρειαστούν περίπου 10000 m³ νερό για να φτάσει η συγκέντρωση του φαρμάκου το όριο του 0.1 μg/l. Πολλά κυβικά εκατοστά και ακόμη και λίτρα σκευασμάτων γεωργικών φαρμάκων πέφτουν ετήσια στον περίγυρο χώρο των γεωτρήσεων και άλλων παροχών νερών (αρδευτικά και στραγγιστικά κανάλια, ποτάμια και λίμνες) με αποτέλεσμα οι γεωργικές αυτές δραστηριότητες να αποτελούν σήμερα την κύρια πηγή ρύπανσης επιφανειακών και υπογείων νερών. Το  φαινόμενο είναι παγκόσμιο και  ήδη σε πολλές χώρες πάρθηκαν αυστηρά μέτρα για την προστασία των νερών από τις σημειακές αυτές πηγές ρύπανσης. 

Δύο είναι τα κύρια μέτρα που λαμβάνονται διεθνώς. (α) οριοθέτηση των χώρων όπου θα επιτρέπονται αυτές οι γεωργικές δραστηριότητες (γέμισμα και πλύσιμο ψεκαστικών μηχανημάτων). Με το μέτρο αυτό  λύνεται και το σοβαρό πρόβλημα της απόρριψης των συσκευασιών των σκευασμάτων γεωργικών φαρμάκων όπου λάχει με αποτέλεσμα οι συσκευασίες αυτές να μεταφέρονται στα επιφανειακά νερά (κανάλια και ποταμούς) και συχνά να τις βλέπουμε να επιπλέουν  ακόμη και στο θαλασσινό νερό ή να εναποτίθενται στις ακτές μας. (β) εγκατάσταση στους ανωτέρω χώρους ειδικών θέσεων (βιοκλίνες) με κατάλληλη επιφανειακή κάλυψη για την κατακράτηση του νερού και την ταχεία αποικοδόμηση των γεωργικών φαρμάκων.

7. Η Κεντρική αποχετευτική τάφρος της Σίνδου,  ο Λουδίας  όπως και το υπόλοιπο στραγγιστικό δίκτυο του νοτίου τμήματος της λεκάνης μεταφέρουν σημαντικό φορτίο γεωργικών φαρμάκων κατά τους μήνες Μάϊο-Ιούλιο. Τα νερά αυτά στράγγισης που σήμερα αποχύνονται απευθείας στον Θερμαϊκό Κόλπο, αναπόφευκτα στο προσεχές μέλλον θα πρέπει να υφίστανται προηγουμένως κάποια μορφή  εξυγίανσης. 

8. Διαπίστωση σημαντικής επιβάρυνσης του βρόχινου νερού της λεκάνης του Αξιού  από γεωργικά φάρμακα . Οι επιπτώσεις στους  κατοίκους της περιοχής από την παρουσία γεωργικών φαρμάκων στο βρόχινο νερό  δεν είναι δυνατόν να αξιολογηθούν στην παρούσα φάση.

9. Απόρροια του  προγράμματος ήταν και η δημιουργία  ενός αυτοματοποιημένου συστήματος ελέγχου γεωργικών φαρμάκων στο νερό του Αξιού  και όπως σε άλλες Ευρωπαικές χώρες , έτσι και στην χώρα μας θα πρέπει να εγκατασταθεί τουλάχιστον στον σταθμό Αξιουπόλεως για τον 24ώρο έλεγχο της ποιότητας του ύδατος του Αξιού που εισέρχεται στην χώρα μας.